Kto wysysa krew z biznesu? Miedwiediew podejmuje walkę z korupcją Manfred Quiring Prezydent Dimitrij Miedwiediew podczas wizyty w prowincjonalnym miasteczku Gagarin jasno nakazał przedstawicielom władz i służb bezpieczeństwa zostawić w spokoju rosyjskich przedsiębiorców. Miedwiediew i jego świta przylecieli helikopterami do położonej 170 kilometrów na zachód od Moskwy miejscowości, gdzie prezydent przewodniczył konferencji na temat małej i średniej przedsiębiorczości w Rosji. W latach 90. głównym celem administracji było ściganie niebezpiecznych bandytów, dziś przejęła ona ich rolę „kryszy”, ochronnego parasola. „Nie” mówi Andriej Gaiduk, właściciel restauracji „Traktir 88” tuż przed spotkaniem z prezydentem. „Nie mam problemu z przestępcami. Zatrudniam do ochrony przed nimi firmę ochroniarską i milicję”. Nie trzeba dodawać, że słono płaci za obie formy ochrony. Miedwiediew pytał przedsiębiorców kto najbardziej przeszkadza im w pracy, kto „wysysa krew z przedsiębiorczości”. Musiał znać odpowiedź jeszcze zanim postawił pytanie – rosyjscy przedsiębiorcy muszą się ciągle opłacać różnym władzom, częściowo według prawa, po części nielegalnie podczas niezapowiedzianych kontroli higieny, bezpieczeństwa pożarowego, podatków. Miedwiediew musiał w końcu ze złością zauważyć, że jego wydany cztery miesiące temu nakaz, który wyzywał administrację do zaprzestania ciągłych ataków na środowisko biznesowe, został zignorowany. „Służby porządkowe i administracja muszą przestać być największym koszmarem przedsiębiorców” grzmiał Miedwiediew, a zwracając się do urzędników dodał : „W naszym kraju strzeżenia mają ogromne znaczenie. Potraktujcie tę wypowiedź jako ostrzeżenie”. Przedsiębiorcy w Gagarinie słuchali przemówienia z mieszanymi uczuciami. Słowa prezydenta brzmią pięknie, ale prezydent odleci do Moskwy, a oni zostaną i będą musieli zmagać się z administracją rozsierdzoną ich otwartością. Zdaniem obserwatorów ostrzeżenie Miedwiediewa wpłynie też na zagranicznych inwestorów, których poruszył ostatnio skandal wokół firmy naftowej TNK-BP i giganta handlu węglem i stalą Mechel. Wypowiedź prezydenta ma ich przekonać, że państwo przestanie się wtrącać w prowadzone przez nich interesy. Jednak sprawa Mechel przeczy tym zapewnieniom – premier Władimir Putin ostro zaatakował ostatnio spółkę oskarżając ją między innymi o oszustwa podatkowe. Firma dostarczała koks za granicę po jednej trzeciej ceny krajowej. Po kolejnej wypowiedzi premiera wartość akcji Mechel na parkiecie w Nowym Jorku drastycznie spadła, a rosyjska giełda przeżyła załamanie (indeksy spadły do poziomu z lutego). Putin okazał się „koszmarem” Mechel. Czy zatem adresatem ostrzeżenia Miediwiediewa miał być jego mentor? Według dobrze poinformowanych komentatorów obecny spór, w której duży udział mają urzędy antymonopolowe, to kolejna kłótnia o państwową firmę. Według rosyjskiej edycji Newsweeka szef Mechel Igor Sjusin chciał połączyć firmę z holdingiem metalurgicznym, na czele którego stoi współpracownik Putina Wiktor Czermiesow. To właśnie miał być powód, dla którego Putin uderzył w Mechel. Putin jest zwolennikiem koncentracji kapitału w holdingach państwowych. Miediwediew nazwał przedsiębiorczość „możliwością odrodzenia Rosji”. Leżą w niej także jednak zarzewia konfliktu.

Budowanie enklaw dla bogaczy w okolicach małych, biednych wsi to dziś główne źródło socialno-ekonomicznych napięć w dzisiejszej Rosji – obrazuje bogactwo powstałe dzięki rosnącym cenom ropy i gazu oraz rosnącą przepaść między milionerami a resztą kraju. Według danych tygodnika Forbes w Moskwie mieszka najwięcej miliarderów na świecie (siedemdziesięciu czterech). Pod względem ilości miliarderów (w sumie 87) Rosja jest drugą potęgą na świecie (po USA). Jednym z nich jest Agalarow, wart według Forbesa około 1,2 miliarda dolarów. Tymczasem średnia pensja w Rosji to 720 dolarów miesięcznie, a inflacja sięga według oficjalnych statystyk liczb dwucyfrowych. (...) Grupa mieszkańców pobliskiej wsi Woronino – zdeterminowana grupa emerytów, ich dzieci i przedstawicieli moskiewskiej klasy średniej, którzy spędzają tu weekendy zainicjowała kampanię listów do rosyjskich urzędników, w których skarżą się, że Agalarow próbował zmusić ich do sprzedaży ziemi. Z zeznań złożonych przez mieszkańców w prokuraturze wynika, że ludzie, którzy odmawiali sprzedaży ziemi dostawali telefony z pogróżkami, komuś zastrzelono psa, innemu psu poderżnięto gardło, a miejscowa bania spłonęła w tajemniczych okolicznościach.

Na wzór Kremla, Karakas korzysta z ropy dla wywierania politycznch nacisków. W ostatnich miesiącach Chávez zwiększył subsydia do ropy i dofinansował spółkę Petrocaribe. Posługując się tym gigantem paliwowym Chávez obiecał wsparcie, które spycha na drugi plan pomoc USA na półkuli zachodniej. Nawet demokratyczna Kostaryka nie może się oprzeć czarowi ulg na dostęp do ropy. Rosyjski gigant energetyczny Gazprom i wenezuelskie państwowe przedsiębiorstwo paliwowe, PDVSA cementują partnerstwo energetyczne w Ameryce Południowej. Jak powiedział ostatnio szef PDVSA: Chcemy uczynić z PDVSA drugi Gazprom, lecz pełniący także rolę społeczną. Chávez stara się pogłębić współpracę z Kremlem i państwowymi przedsiębiorstwami. Zachęcił rosyjskie firmy do eksploatacji basenu rzeki Orinoko – w którym znajdują się prawdopodobnie największe światowe rezerwy ropy - 1,2 biliona baryłek extra-heavy surowca. Gazprom jest również zaangażowany w wenezuelską inicjatywę budowy mającego przeciąć Amerykę Południową gazociągu, mierzącego 8 tysięcy kilometrów i mającego prowadzić z wenezuelskich pól gazowych i ropnych przez Brazylię do Argentyny, z potencjalnymi odnogami w Boliwii, Paragwaju, Urugwaju i Argentynie. Według Cháveza rosyjskie firmy państwowe są strażą przednią bolivariańskiej rewolucji.

Zachodnie pochlebstwa ignorują brutalną rosyjską rzeczywistość Garri Kasparow Ostatnio byliśmy świadkami zalewu sprzecznych twierdzeń na temat Rosji ze strony różnych wysoko postawionych osób. Nastąpiło odwrócenie ról i rosyjscy liderzy byli nadzwyczajnie szczerzy, a prominentni zachodnich politycy i eksperci wygłaszali niezasłużone pochwały. Prezydent Miedwiediew miał w zeszłym tygodniu dość odwagi, by stwierdzić, że demokracja jest nieistotna dla przywódców G8. To smutne, że niektórzy europejscy liderzy najwyraźniej się z nim zgadzają. Wymknęło mu się również, że choć polityczna konkurencja byłaby dobrą rzeczą, to musiałaby to być „konkurencja odpowiednio skonstruowana” – George Orwell nie powstydziłby się tego zdania. Chociaż wszyscy przyjęli do wiadomości, że marcowe wybory prezydenckie nie były ani wolne, ani uczciwe, Terry Davis, sekretarz generalny Rady Europy, wyraził ostatnio swój podziw dla premiera Putina i prezydenta Miedwiediewa. Z jego komentarza na temat „wzrostu” i „postępu” jasno wynika, że według Rady znaczenie wolności i demokracji w Rosji jest odwrotnie proporcjonalne do cen ropy i gazu. Takie zachowanie przyczynia się do uznania oszustw wyborczych i dyktatorskiego reżimu za nie odpowiedzialnego. Wielka szkoda, że prezydent Zimbabwe Robert Mugabe nie dysponuje zasobami ropy i gazu ziemnego. Nie posiada takiego majątku, więc ostatnie zwycięstwo wyborcze Mugabe zostało uznane za sfałszowane i wiele państw z całego świata domaga się odebrania mu władzy. Podczas zeszłotygodniowego szczytu G8 George Bush potępił Mugabe siedząc obok prezydenta Miedwiediewa, którego pozycja polityczna jest tak samo wynikiem oszustwa. Metody rosyjskich służb bezpieczeństwa są bardziej subtelne niż maczety, ale nasza demokracja jest taka sama, jak w Zimbabwe. Europejczykom wydaje się, że wpływy ze sprzedaży ropy i designerskie butiki w magiczny sposób zrobią z Rosji demokratyczne państwo. Tymczasem bogactwo, jakim jest ropa prawie zawsze staje się przekleństwem, a nie błogosławieństwem dla praw człowieka. Louis Vuitton i Cartier nie wykonają zadań, których nie chcą się podjąć tak zwani „liderzy wolnego świata”. W ostatnim komentarzu Henry Kissinger apelował, aby Stany Zjednoczone „dały Rosji pole do działania”. Pole do działania by stworzyć nową klasę więźniów politycznych, by złupić kraj, by grozić sąsiadom? Czy to dzięki temu zburzono Mur Berliński i położono kres zimnej wojnie? Czy tylko w moim słowniku nie ma rozróżnienia między „polityką ustępstw” a słowem ”zaangażowanie” w rozumieniu Kissingera? Po ośmiu latach pola do swobodnego działania Władimir Putin i jego zespół świetnie wytrenowanych doradców stworzyli doskonały mechanizm służący do przenoszenia bogactw ze wszystkich krańców kraju w prywatne ręce. Choć wierzę, że rosyjscy obywatele potrafią bronić swych praw, to nie pomaga im uznawanie przez Zachód putinowskiego reżimu za demokrację czy zachowywanie się jakby demokracja była, zgodnie ze słowami Miedwiediewa, „nieistotna”. Zamiast słuchać tych, którzy chcą pozostać w łaskach Kremla, posłuchajcie rosyjskich przywódców po ośmiu latach całkowitej kontroli sprawowanej przez Putina, latach, w których ceny ropy wzrosły o 700 procent. Wypowiadają się otwarcie, ze świadomością bezkarności. Miedwiediew powiedział, że największymi problemami Rosji są „pleniąca się korupcja i dysfunkcyjny system prawny”. Jednak zaledwie parę dni temu minister finansów Aleksiej Kudrin oznajmił, że „gwałtowny wzrost ekonomiczny w środkowej Rosji doprowadziłby do upadku infrastruktury kolejowej i transportowej”. Tych stwierdzeń nie wygłaszają tacy opozycyjni „ekstremiści” jak ja („Ekstremista” to wypróbowana metka przypinana każdemu, kto sprzeciwia się reżimowi). Wystarczy zerknąć na nagłówki, aby oddzielić zachodnie fantazje od rosyjskiej rzeczywistości. Sawwa Terentiew, muzyk z położonego 1500 km a północ od Moskwy Syktywkaru, dostał właśnie rok więzienia w zawieszeniu za opublikowanie sarkastycznego tekstu na blogu krytykującego lokalna policję. Matrix rosyjskich służb specjalnych wkracza do świata wirtualnego. Albo weźmy wiadomości o osławionej nowej klasie średniej. Według europejsko – rosyjskiego sondażu połowa najlepiej wykształconych i najbogatszych obywateli wyemigrowałaby, gdyby miała taką możliwość. Jako główne powody wymieniają niepewność i niebezpieczeństwo prawnych wymuszeń. Jakieś 83 procent badanych stwierdziło, że nie wierzą, aby mieli możliwość wywierania jakiegokolwiek wpływu na polityczny kierunek, jaki obierze ich kraj. Wygląda na to, że nie tylko ja miałbym ochotę żyć w Rosji, o której z taką naiwnością mówią Davis i Kissinger. Jak szkoda, że ona nie istnieje.