Aktywiści rosyjscy, którzy wzięli udział w spotkaniu, czuli się bardziej zawiedzeni bezkompromisowością Surkowa niż uprzejmością McFaula. Swietłana Gannuszkina, członkini Rady Praw Człowieka Miedwiediewa, mówi TIME, że McFaul próbował podnieść kilka kwestii związanych z prawami człowieka, w tym sprawę Magnickiego, ale poproszono go, by nie zamieniał rozmów w "przesłuchanie" "Niestety moi współobywatele przy władzy mają tak ciężki kompleks niższości, że nie potrafią prowadzić tej dyskusji" mówi Gannuszkina. "Nie powinniśmy być dumni dlatego, że nie słyszymy krytyki. Nie powinniśmy być dumni z tego, że odwiedzamy więzienie, pokazują nam Potiomkinowskie wioski, wszyscy poklepują się po plecach i dyskutują o tym, jak cudowne jest to, co ich otacza. Nie ma w tym nic, z czego warto byłoby być dumnym." Inna aktywistka Jelena Tjuriukanowa, główna rosyjska obrończyni praw mniejszości twierdzi, że na spotkaniu nie miało miejsca nic, co można by nazwać wolnym przepływem myśli. "Dla mnie cel był w oczywisty sposób całkowicie polityczny. Było to ćwiczenie, które miało pokazać, że oficjalnie  prowadzone są dyskusje. Nic jednak z tego nie wyszło, nie ma ani krytyki, ani dyskusji."

Jak skorumpowana i opierająca swą siłę na surowcach Rosja wpływa na współczesny Zachód?

Jakie zadania i zagrożenia staną przed Zachodem, jeśli Rosja rozpadnie się dziś na szereg pseudopaństwowych form, tylko teoretycznie kontrolowanych przez jeden ośrodek władzy?

Czy obecne zachowanie euroatlantyckiej elity w stosunkach z Rosją jest strategicznie odpowiedzialne?

Podtrzymuję teorię, że aby skutecznie poradzić sobie z problemami wewnętrznymi, mój kraj musi rozwijać demokratyczny model rządów w Rosji. Tylko wtedy będziemy mogli odegrać istotnie nową rolę w ogólnoświatowym podziale obowiązków, wypełnić niszę w polityce globalnej.

Rosja może i musi stać się równoprawną, w pełni normalną częścią Europy w sensie społecznym i ekonomicznym, a także w sferze kultury, przyjęcie europejskich wartości politycznych i humanitarnych w przestrzeni Euroazjatyckiej; silna, godna zaufania więź więdzy Wschodnią Azją a Europą Zachodnią, nie tylko przez kanały przesyłowe, lecz raczej przez wymianę intelektualną i kulturalną. Jedyną właściwą przyszłością mojego kraju jest ta wyrastająca z centralnych ośrodków intelektualnych i technologicznych współczesnego świata.

Znalezienie sobie nowego miejsca w świecie to pierwszy i najważniejszy obowiązek rosyjskich elit. Jednak Zachód, który w oczywisty sposób ma na mój kraj wielki geopolityczny wpływ, musi też oceniać prawdziwy  poziom ryzyka politycznego i gospodarczego, który wyniknie z kierunku wybranego przez Rosję w następnych latach. Czy zachodni liderzy gotowi są pogotowi są na powrót do strategicznego dialogu o miejscu Rosji w świecie? Czy stworzą politykę niezależną od aktualnych surowców eksportowych Moskwy?

Odpowiedź na te pytania zdeterminuje wybory Rosji w nadchodzącym dziesięcioleciu. Na szali znalazł się los naszej wspólnej cywilizacji.

Sala sądowa jest wyłożona drewnianymi panelami, do ściana za stołem sędziowskim przymocowano wielką rosyjską flagę, która stale wygląda jakby łopotała na wietrze, co nadaje całemu wydarzeniu oprawę szkolnego przedstawienia. Nie ma ławy przysięgłych.

Oskarżyciele zaczęli przesłuchiwać świadków we wrześniu, po tym jak przez prawie pół roku zajmowali się czytaniem na głos aktu oskarżenia. Jak dotąd wezwali kilkudziesięciu świadków z liczącej ponoć 250 nazwisk. Niewielu ludzi w Rosji wierzy, że procedura ta ma jakieś znaczenie, obrońcy mówią o politycznie motywowanych zarzutach. Prezydent Miedwiediew, który obiecywał zbudować niezależny system sądowy, ale jak na razie brak dowodów, by miał te plany zrealizować. (...)

Padają kolejne pytania, a śmiech dobiegający ze szklanej klatki jest coraz głośniejszy. Nawet sędzia  musiał zainterweniować, gdy Lachtin zapytał świadka "czy mógł nie zgodzić się na ilość dostarczanej ropy". Sędzia zapytał Lachtina, czy rozumie czym jest kontrakt.

Przez większość czasu Chodorkowski, ubrany w czarną koszulę i jeansy siedzi cicho czytając dokumenty. Liebiediew w szarym dresie wydaje się bardziej żywy, próbuje zwrócić na siebie uwagę publiczności śmiejąc się głośno lub okazując zdziwienie po kolejnych wypowiedziach obrony.

Przed przerwą obiadową Lachtin odwrócił się do świadka i spytał "Kto był ostatecznie sprzedawcą ropy?" Wyglądało na to że nikt, nawet sędzia, nie zrozumiał pytania. "Co mam zrobić z tymi pytaniami?" pozostawił pytanie w próżni.

Byłem kiedyś z dwójką brytyjskich przyjaciół w Moskwie w łaźniach Sandunowskaja, najstarszej i największej bani w mieście. Było to fascynujące przeżycie i nie tylko dzięki zasłyszanym rozmowom, prowadzonym często w gangsterskim żargonie przez bogatych i potężnych Rosjan, którzy stanowili przeważającą większość klienteli.

Rosjanie uważają, że ludzie z Zachodu to banda mięczaków. Zwykle tak właśnie jest, ale my chcieliśmy udowodnić, że jesteśmy inni. Nasza trójka wskoczyła więc do basenu z lodowatą wodą i zaczęła nucić urywane "Rule Britannia".

Zebrało się towarzystwo dobrze zbudowanych, wytatuowanych mężczyzn, wściekłych, że łamiemy etykietę sauny siedząc w lodowatej wodzie zamiast wyjść z niej po kilku sekundach.

"Nic z was nie zostanie" stwierdził jeden z nich z pewien, że grożą nam odmrożenia. Gdy wyszliśmy przywitały nas oklaski i uściski dłoni, a nowo zawarte przyjaźnie uczciliśmy toastem z herbaty i wódki.