W liście wysłanym z syberyjskiego więzienia Michaił Chodorkowski apeluje do Rosjan
MOSKWA: Były magnat naftowy i miliarder Michaił Chodorkowski, który stał się ikoną opozycji, wysłał z syberyjskiego więzienia list z apelem do Rosjan, by żyli zachowując najwyższe standardy moralne.
„Apelowanie o moralność to wszystko, co nam dziś zostało” – napisał Chodorkowski w liście otwartym opublikowanym na stronie internetowej organizacji praw człowieka All-Russia Civil Congress.Chodorkowski został skazany na osiem lat więzienia za rzekome uchylanie się od podatków i oszustwa. Proces był postrzegany przez jego zwolenników jako kara za to, że rzucił polityczne i gospodarcze wyzwanie prezydentowi Władimirowi Putinowi. Jukos, koncern naftowy Chodorkowskiego, został przejęty przez państwo.
Datowany na poniedziałek list otwarty, jest pierwszym od przeszło dwóch lat. Choć został skierowany do rosyjskich liberałów, można odnieść wrażenie, że dotyczy całego rosyjskiego społeczeństwa.Chodorkowski bezwzględnie konsolidował kontrolę nad Jukosem w czasie prywatyzacji koncernu w latach 90., gdy najważniejsze rosyjskie złoża dzielono między umocowanych politycznie biznesmenów. Kiedy doprowadził do konsolidacji kontroli, był jednym z pierwszych Rosjan stosujących zachodni styl zarządzania biznesem. Popierał przeciwne polityce Putina partie polityczne oraz stworzył fundację, która miała pomóc we wzmacnianiu społeczeństwa obywatelskiego w Rosji.
„Gehenna, jaką przeszedł przyczyniła się do tych refleksji” powiedziała radiu Echo Moskwy Ludmiła Aleksiejewa, jedna z najbardziej szanowanych obrończyń praw człowieka w Rosji. Jej zdaniem zmiana w Chodorkowskim dokonała się jeszcze przed jego aresztowaniem w październiku 2003 roku.We wcześniejszym liście z więzienia, z sierpnia 2005 r. krótko po skazaniu Chodorkowskiego, ostrzegał on przed rosnącym w społeczeństwie poczuciem niesprawiedliwości z powodu post-sowieckich reform. Ostrzegał, że wzbogacą się na nich nieliczni, a większość Rosjan popchną one w biedę. W ostatnim liście Chodorkowski powtarza wiele razy, że trzeba mieć nadzieję. Twierdzi, że moralność była najsilniejszym i najważniejszym argumentem przeciw bezdomności setek tysięcy dzieci i brakowi leków, w kraju, który miał nadwyżkę budżetowa. Moralność jest również jedynym argumentem „przeciw terrorowi i rewolucją, rozumianą jako rozwiązanie problemów politycznych, przeciw zamykaniu wszystkich, którzy myślą inaczej” – napisał.
W 2005 r. Chodorkowski wezwał liberałów, by stworzyli z komunistami i nacjonalistami szeroką koalicję „społeczno-demokratyczną” przeciw Kremlowi. Koalicja, pod nazwą Inna Rosja, powstała w 2006 r. Ruch zorganizował serię protestów ulicznych, z których część została brutalnie rozpędziła policja. Koalicja nie zdołała jednak zjednoczyć skonfliktowanych liberałów ani komunistów.
W niedzielę Inna Rosja wybrała byłego mistrza szachowego Garri Kasparowa na swego kandydata w marcowych wyborach. Nawet jeśli będzie mógł wystartować, co jest mało prawdopodobne, ma on znikome szanse wygraną z kandydatem Kremla.