Anton Trojanowski
The Washington Post
Niedziela 25 sierpnia 2007
Moskwa 24 sierpnia - Szwajcarski sąd najwyższy udzielił Kremlowi bolesnej nagany nazywając rosyjskie śledztwo w sprawie koncernu naftowego Jukos politycznym. Sąd zakazał szwajcarskim władzom przekazania Rosjanom dokumentów związanych ze sprawą.
W uzasadnieniu ogłoszonej we czwartek decyzji pojawiło się stwierdzenie, że postępowanie rosyjskich władz wobec największej w tym kraju firmy naftowej było “dyskryminacją i miało polityczny charakter (…) podkreślony jeszcze przez naruszenie podstawowych praw człowieka i prawa do obrony”.
W piątek agencje doniosły, że dzień po wyroku, władze Szwajcarii postanowiły odblokować 250 milionów dolarów z kont łączonych z Jukosem. Suma ta jest pozostałością około 5 miliardów dolarów zamrożonych w Szwajcarii w 2004 po tym, jak Rosja wszczęła postępowanie przeciw Jukosowi i jego byłemu szefowi, Michaiłowi Chodorowskiemu, zarzucając firmie liczne przestępstwa finansowe. Większość tych pieniędzy została już wydana właścielom kont.
Wydarzenia w Szwajcarii podkopują rosyjskie próby przedstawienia sprawy Jukosu, którego aktywa zostały siłą zlicytowane i kupione w większości przez państwową firmę Rosneft, jako opartej na podstawach prawnych.
Czynności prawne przeciw firmie zostały podjęte „przez władze w celu naprawienia klasy określanej mianem ‘oligarchów’ i odsunięcia rzeczywistych bądź potencjalnych przeciwników politycznych” czytamy w wyroku.
Prawnicy Chodorowskiego, który odsiaduje obecnie wyrok ośmiu lat więzienia na Syberii, uznali szwajcarski wyrok za ogromną pomoc w apelacjach wniesionych Rosji i przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka.
” Ta decyzja może wskazać rzeczywiste podstawy sądowego ataku ”powiedział adwokat Chodorowskiego Robert Amsterdam na konferencji prasowej. Zasugerował też, że rosyjska „bezkarność” w związku ze sprawą Jukosu „zaczyna się wreszcie kończyć w procesach prowadzonych w państwach prawa.”
Amsterdam zaznaczył, że jest to pierwszy przypadek, w którym szwajcarski sąd odrzucił prośbę o pomoc prawną motywując swoją decyzję przekonaniem, że sprawa jest polityczna. Maria Schnebli, szwajcarski prokurator federalny, która reprezentowała stronę rosyjską, przyznała w wywiadzie telefonicznym, że uzasadnienie wyroku jest “wyjątkowe”.
Rosyjska prokuratura odmówiła w piątek komentarza. Rzecznik Kremla Dymitrij Peskow stwierdził, że “wymiar sprawiedliwości stawia sobie tylko jeden cel: łamanie prawa nie może pozostać bezkarne”.
Zatrzymany w październiku 2003 przez rosyjskie służby specjalne Chodorowski został skazany za oszustwa finansowe i uchylanie się od płacenia podatków. Rosyjskie władze zarzucają obecnie jemu i jego partnerowi biznesowemu Platonowi Liebiediewowi defraudację..W chwili swojego aresztowania, Chodorowski – wówczas najbogatszy człowiek w Rosji – był przez wielu analityków uznawany za potencjalne zagrożenie dla Putina. Afera Jukosu okazało się punktem zwrotnym prezydentury Putina, sygnałem bezbronności bajecznie bogatych oligarchów, którzy zyskali ogromne znaczenie po prywatyzacji wielu sektorów gospodarki w latach 90.
